Artikel door Yvette Juch
Op het eerste gezicht lijkt de doornappel (Datura stramonium) een bijzondere sierplant. De grote witte of paarse trompetvormige bloemen vallen direct op en de stekelige zaaddozen geven de plant een exotisch uiterlijk. Toch schuilt achter die fraaie verschijning een serieus gevaar.
Door warmere zomers en droge omstandigheden wordt de doornappel steeds vaker aangetroffen in Nederland. De plant verschijnt langs akkers, in bermen, op braakliggende terreinen en duikt zelfs op in particuliere tuinen.
Een van de giftigste planten van Nederland
De doornappel bevat de giftige alkaloïden atropine, scopolamine en hyoscyamine. Deze stoffen beïnvloeden het zenuwstelsel en kunnen al in kleine hoeveelheden ernstige klachten veroorzaken.
Mogelijke symptomen zijn:
- verwijde pupillen;
- droge mond;
- hoge hartslag;
- hallucinaties;
- verwardheid;
- koorts;
- ademhalingsproblemen.
In ernstige gevallen kan vergiftiging leiden tot een coma of zelfs levensbedreigende situaties. Vooral kinderen lopen risico omdat de stekelige vruchten nieuwsgierig maken.
Ook huisdieren en vee lopen gevaar
Niet alleen mensen moeten oppassen. Honden, katten, paarden en runderen kunnen eveneens ernstig ziek worden wanneer zij delen van de plant eten. Hoewel dieren de bittere smaak meestal vermijden, kunnen jonge of nieuwsgierige dieren toch van de bladeren of zaden eten.
Waarom de plant zich zo snel verspreidt
Doornappel is een echte pioniersplant. Hij groeit uitstekend op verstoorde, voedselrijke grond, zoals bouwterreinen, composthopen en akkers. Eén plant kan duizenden zaden produceren die jarenlang kiemkrachtig blijven.
Daarnaast lijken warmere zomers de verspreiding te bevorderen. Daardoor verschijnt de plant steeds vaker op plekken waar hij vroeger nauwelijks voorkwam.
Kenmerken zijn:
- grote witte of paarsige trompetbloemen;
- grillig ingesneden donkergroene bladeren;
- ronde stekelige zaaddozen;
- hoogte van ongeveer 50 centimeter tot anderhalve meter;
- een onaangename geur wanneer het blad wordt gekneusd.
Wat moet je doen als hij in je tuin groeit?
Trek de plant bij voorkeur weg voordat hij zaden vormt. Draag daarbij altijd stevige tuinhandschoenen, want ook huidcontact met plantensap kan irritatie veroorzaken. Gooi de plant niet op de composthoop, omdat zaden daar kunnen overleven en zich verder verspreiden.
Heeft de plant al zaaddozen gevormd, verwijder deze dan voorzichtig zodat de zaden zich niet door de tuin verspreiden.
Laat kinderen de plant nooit aanraken
Ondanks de spectaculaire bloemen is doornappel geen plant om te laten staan. Zeker in tuinen waar kinderen of huisdieren komen, is het verstandig de plant direct te verwijderen. Leg kinderen bovendien uit dat ze nooit onbekende planten, bloemen of zaden in hun mond mogen stoppen.
Ook in vogelzaad kan de plant opduiken
Opvallend genoeg worden zaden van de doornappel soms onbedoeld verspreid via vogelvoer of vervuilde landbouwzaden. Daardoor kan de plant plotseling verschijnen op plekken waar hij eerder nooit groeide.
Zie je een onbekende plant met grote trompetbloemen en stekelige vruchten? Kijk dan goed voordat je hem laat staan. De doornappel mag dan indrukwekkend ogen, hij hoort vooral thuis op het lijstje planten waar je met een grote boog omheen loopt.